Economie

En dan vind je jezelf ’s morgens terug samen met tientallen anderen voor de grote poort van de fabriek waar je de voorbije decennia onder door liep. Dagshift na nachtshift passeerde tussen dat prefab staal en felle TL lichten. Maar daar komt nu een einde aan. Je kreeg net via megafoon te horen dat je bedankt wordt voor bewezen diensten.

Rond je staan mannen, vrouwen, vaders, moeders, broers, zussen,… mensen die vol trots hun leven opbouwden rond het project van Ford in de schijnbare zekerheid dat ook de volgende generatie een plaats zou vinden aan of rond de band.  Het moet pijn doen dat een groep eerder anonieme toplui ergens in het buitenland op basis van harde cijfers, met een paar pennentrekken daar een einde aan maken.

Ook al heb je duizenden voorruiten geplaatst, deuren gemonteerd, motors geplaatst, carrosserieën geverfd, wat je gisteren deed, wordt vandaag niet langer als economisch relevant geacht. Mensen kopen immers geen auto’s meer. Of ze kiezen voor de goedkoopste. Hoe zou je zelf zijn. Heeft het dan nog zin om te zien hoe je werk op uitgestrekte parkings in weer en wind staat te wachten op een koper? Veel boodschap heb je daar niet aan als je straks thuis zit en niet meteen weet hoe het verder moet. Auto’s maken, dat is een stuk van jezelf, dat is je leven. Een leven dat je deelde met collega’s, vrienden, familie.

Het is misschien zelfs niet de eerste keer dat je hier door moet. Dat je jezelf opnieuw moet uitvinden na een massaal sociaal en economisch bloedbad.  Misschien is dat het cynische, dat er geen lessen lijken te worden getrokken. Dat dit eigenlijk een kroniek van een aangekondigde dood was.

En misschien is het net nu dat de hoge heren en dames in Brussel eindelijk wakker te horen worden voor de harde realiteit van een bijzonder competitieve wereld waarin de dingen sneller dan ooit veranderen en we meer dan ooit verbonden zijn met elkaar.

Vanavond willen we op TV niet horen hoe erg ze het vinden “voor de mensen”. We willen geen verwijten, recuperatie,  “wat als…” of steekvlampolitiek zien. We willen geloven dat er een positief verhaal is voor de toekomst waar iedereen een plaats in heeft. Want 5.000 mensen die zomaar bij het vuilnis worden gezet, dat is een teken dat er iets heel erg fout zit.

De mens is een bizar beestje. We kijken vaak niet verder dan onze neus lang is. En in tijden van crisis lijken onze neuzen bijzonder kort te zijn. Zo kort dat wat we achter de knelpunten die schreeuwen om onze aandacht, vaak het grote plaatje niet zien. Laat staan zelfs maar enigszins begrijpen.

Er wordt vandaag gestaakt. Harde actie tegen de harde plannen van de regering. Er wordt gesnoeid en bezuinigd. En de vakbonden zeggen “Ha, niet met ons!” Wat dan weer een tegenreactie uitlokt bij de jongere generatie. Maar is dat wel de discussie ten gronde? Staan we ons niet te pletter te debatteren over een onderwerp waar we al een eindje voorbij zijn?

Pietel verwoordt het mooi. We moeten realistisch zijn. We zullen moeten inleveren en verworven rechten moeten we durven opgeven. Uit solidariteit over bevolkingsgroepen heen. Wie nog gelooft in een verhaal van vervroegd pensioen en tijdskredieten, hoort dringend wakker te worden: het oude systeem is niet langer betaalbaar. Iemand moet er immers voor opdraaien. Als prille dertiger maak ik mij geen illusies over mijn toekomst. Ik zal het met minder moeten stellen dan mijn ouders. Maar de bijdrage die ik zelf als actieve, jonge werknemer kan leveren, die is ook eindig. Daar zit nu eenmaal maar zoveel rek op.

We horen even stil te staan bij het feit dat Europa reeds 60 jaar rust en vrede kent. De babyboomers zijn de eerste generatie die een leven zonder reeël conflict kende. Het is slechts uit grootvaders’ verhalen over loopgraven, koude, ellende, dood en ontberingen enigszins in ons collectieve geheugen hebben. We beseffen nauwelijks dat die vrede ons unieke kansen heeft gegeven. Ondanks crisismomenten, denk maar aan de jaren ’80, hebben we een ongekende economische groei gekend. Nog nooit konden bevolkingsgroepen zichzelf zo massaal ontplooien en emanciperen. We zijn beter geschoold, monderiger en vrijer dan ooit. We hebben alles in handen wat we nodig hebben.

De rust en welvaart heeft ook een cocon van welbehagen rond ons gesponnen. Onze blik op de wereld is die van een passant. We zien de ellende elders, we zijn ons bewust van de weeskinderen in de straten van Delhi, de oorlogen in verre oorden zoals Ivoorkust of Soedan, de ellende in Noord-Korea,… maar het lijkt een ver van ons bed show. Alle Music For Life circussen ten spijt (Hoezeer ik hun goede bedoelingen ook een warm hart toedraag). Net zoals de bankencrisis met zijn verwoestende gevolgen in Noord Amerika iets was dat ons niet echt leek te raken. We lezen al jaren onheilstijdingen in kranten, maar we lijken dat niet op ons te betrekken. Wie in nooit ellende of welvaart heeft gekend, weet ook niet dat het beter of slechter kan.

De discussie vandaag focust zich dan ook wel heel hard op de herverdeling van de bestaande welvaart. Dat is ook waar men de voorbije 540 dagen over heeft gebakkeleid: wat hebben we en hoe verdelen we het? Dat is wat men met een staatshervorming wil bereiken. Maar de gedachte dat we met het schuiven van politieke bevoegdheden op verschillende niveau’s het verschil zullen maken, is onszelf een rad voor de ogen draaien. We zijn uit het oog verloren dat we ook toekomstgericht moeten durven denken: waar komt welvaart vandaan en hoe scheppen we nieuwe mogelijkheden en kansen?

De crisis en de economie is een verhaal dat gedragen wordt door mensen. Bouwen aan welvaart doen we zelf. Ik sta elke dag op om als werknemer aan die welvaart te bouwen. Om mezelf economisch relevant te maken. Zo wil ik ook ’s avonds in bed kruipen: in het besef dat ik mijn steentje heb bijgedragen. En dat is niet alleen mijn wens, maar die van hele generaties. Willen we onze welvaart behouden, dan moeten we ervoor werken. Meer zelfs, dan moeten we onszelf durven aanpassen en innoveren. Ik geloof niet in ongebreidelde groei. Er zijn nu eenmaal fysieke en ecologische grenzen. Maar vooruitgangsoptimisme is ook durven geloven dat het anders kan met beperkte middelen. Denk maar aan de jongens van Hidden Radio en dat eigenlijk alles kan als je er maar in gelooft, aldus Michel.

Als we al iets aan politici en vakbonden moeten zeggen dan is het dit wel: kijk verder dan de volgende verkiezingen, uw eigen ideologische of partijbelangen en uw communautair gehakketak. Pak samen die begroting vast, wees inventief, creatief, rationeel en realistisch. Kijk elkaar niet wantrouwig aan. Durf water bij de wijn doen. Durf op lange termijn denken en voer een duurzaam beleid dat ruimte biedt om banen te creëren, te innoveren, te investeren en nog zoveel meer. Alleen zo bieden we perspectieven aan onze kinderen en zij die na hen zullen komen.

En ja, deze salonrevolutionair heeft makkelijk praten. Morgen is er een nieuwe dag. Daar gaan we vol goede moed tegen aan. Omdat het kan.

Er zullen vanavond wel een paar mensen een stevig feestje bouwen. En dat is hen ook meer dan gegund na de sterke prestatie die ze vandaag wisten neer te zetten. Maar voor alles geldt natuurlijk: vanaf morgen begint het echte werk.  Het gaat immers niet zo goed met ons land. Als er iets is wat de kiezer duidelijk heeft willen maken, dan is het wel dat het de hoogste tijd is om vooruit te geraken.

Dingen die ronduit belangrijk zijn:

• It’s the economy, stupid! Er heerst crisis en elke burger wordt daar ondertussen al dan niet direct mee geconfronteerd. Want jobs en een gezond ondernemersklimaat vormen de beste sociale zekerheid. Zorg ervoor dat bedrijven zuurstof krijgen om banen te creëren. De meeste ondernemers meten hun succes niet alleen aan hun omzet, maar ook aan het aantal werknemers dat ze te werk stellen.
• De communautaire crisis. Ja, BHV is een probleem. En het blokkeert elke vorm van beleid in dit land. Tijd dus om keihard aan hetzelfde zeel te trekken. ‘Nuff said. Doe er iets aan.
• De institutionele crisis. Eerlijk gezegd is ons landje vooral een Mexicaans leger met allerlei bestuursniveaus en bevoegdheden waarmee naar alle believen geschoven wordt.  Als we al geen communautaire problemen hebben, dan is het wel dat het tergend lang duurt om dingen gedaan te krijgen omdat er zoveel mensen bij worden betrokken.
• De bureaucratische crisis. Dat het gehele overheidsapparaat dringend op dieet moet. Bij justitie heersen nog negentiende eeuwse toestanden om nog maar te zwijgen van de belastingen. Hoe is dat toch mogelijk? Rationalisering, modernisering en efficiëntie zijn meer dan mooie marketingwoorden. Make it count!

Als er één signaal is dat men wil geven, dan is het dat de burger eindelijk klare taal wil. Niet zeuren, gewoon doen. In het buitenland lukt het wel om de dingen te realiseren. Waarom hier niet?

Ik zou dus vooral de nieuwe bewindslieden het volgende meegeven, steek de handen uit de mouwen, gooi het roer om en zet de ramen van ons stoffige huis maar eens goed open zodat een frisse wind de boel kan verluchten.

Vierentwintig uur dat ik mijn newsfeeds niet in het oog had, en ondertussen lijkt de wereld nog maar een stap van een full blown recessie. Of althans, zo leek het vandaag als ik de berichtgeving mag geloven.

Volgens De Tijd leed de BEL-20 vandaag het grootste dagverlies (5,48%) sinds 19 augustus 1991 toen Gortabsjov werd afgezet door communistische hardliners. (Ik was toen net 10 jaar maar ik herinner mij nog goed de live berichtgeving in die augustusdagen. Beelden van colonnes tanks in hartje Moskou en uiteindelijk een zegevierende Jeltsin) Ondertussen is de crisis wereldwijd een feit want de Europese markten zakten zomaar eventjes 7% en ook op de aziatische beurzen heerst de malaise met de beurs van Tokio die het zwaarste verlies in twee jaar boekte. Aangezien het voor de Amerikanen vandaag Martin Luther King dag was (zotte feestdagen hebben die daar eigenlijk) werd er geen handel gedreven, maar we mogen wel verwachten dat de lashback er morgen zal komen.

Waarom slabakt de economie nu zo?

• Olieprijzen. Nog geen twee weken geleden werd er 100 dollar neergeteld voor een vat olie. De instabiliteit in het Midden-Oosten en het feit dat het steeds moeilijker is om nieuwe olievoorraden aan te boren jagen de prijs de hoogte in. De dure olie impliceert onder andere dure distributie wat wordt verrekentd in de prijs van grondstoffen en producten. Wat op zich weer leidt tot een hogere inflatie. Maar ook mobiliteit is een aanslag op de geldbuidel vandaag. Dat merken consumenten aan de pomp.
• Kredietcrisis. De laatste jaren is er in de Verenigde Staten enorm veel gespeculeerd op de vastgoedmarkt. Het kostte je toen niets om een lening tegen een aantrekkelijke maar verraderlijk variabele interestvoet af te sluiten. Vandaag kunnen heel veel leningen niet meer worden afbetaald. Daardoor komen kredietmaatschappijen en -markten zwaar in de problemen wat gevolgen heeft op de financiële markten.
• Groeivertraging. Het leven wordt duurder en de kredietcrisis zorgt ervoor dat de Amerikanen meer geneigd zijn de vinger op de knip te houden om hun leningen nog enigszins te kunnen afbetalen. Wat in oorsprong een kredietcrisis was, voelen ook andere bedrijfstakken nu keihard wat ervoor zorgt dat er minder wordt geïnvesteerd. De werkloosheid in de VS maakte trouwens een bokkesprong met 0.3% in december van vorig jaar. Een veeg teken aan de wand. Nu proberen de Fed met het verlagen van de rentetarieven en Bush met een stevig pakket belastingsmaatregelen, de economie terug op de sporen te zetten maar voor veel beurswatchers lijkt het toch a little too late.
• Wereldwijd. De Amerikaanse consument is belangrijk voor exportmarkten in – bijvoorbeeld – het Oosten. Da’s ook een reden waarom een dergelijke crisis zo snel om zich heen kan grijpen en ook hier niet zonder gevolgen zal blijven.

Hadden we het kunnen zien aankomen? Wel, beurzen zijn zo’n beetje als een kruik onder water. Zolang tot ze barst dus. Het is altijd wachten tot er een steentje wordt omver gegooid en de hele handel letterlijk keldert. In dit geval gaat het erom dat een aantal grote financiële maatschappijen zoals Morgan Stanley, de Société Génerale en anderen slechte cijfers moesten voorleggen. Op dat moment kan een crisis niet meer verborgen worden gehouden. Het eindigt met investeerders die in paniek zo snel mogelijk hun verlieslatende aandelen willen dumpen.

Mja, mij lijkt het geen slecht idee om voorzichtig uit te kijken naar koopjes…

Nooit gedacht dat ik als een halve beurswatcher zou gaan klinken, maar het zijn wel interessante tijden als je eens wil zien hoe het klokwerk van de financiële wereldje tikt.