Geschiedenis

Soms leg ik een boek weg voor ik het uit heb. Ik geef dat graag toe. Als je iets echt niet goed vindt, dan stop je immers maar best met lezen. In dit geval stopte ik niet alleen omdat ik Yuval Harari’s Sapiens een slecht boek vind, maar ook omdat ik mij ronduit ergerde aan ’s mans uitlatingen en bedenkingen.

Harari probeert in een 400 bladzijden de essentie van de menselijke geschiedenis te vatten. Hij is niet de eerste, noch de laatste om dit te proberen. Alleen krijgt hij geweldig lof voor zijn werk. De historicus in mij was meer dan geïntrigreerd.

Hij begint nochtans vrij aardig. Vandaag is de homo sapiens sapiens de enige menselijke soort op aarde. Met chimpansees onze dichtste neven. Maar dat was niet altijd zo. Enkele tienduizenden jaren geleden leefden we samen met een handvol soorten: neanderthalensis, florensis,… Harari prikkelt de nieuwsgierigheid door zich af te vragen hoe die sapiens soorten met elkaar en met hun omgeving leefden. Maakten ze oorlog? Keken ze op dezelfde manier als wij naar de wereld? Wat dachten en voelden ze?

De prehistorie is niet voor niets de prehistorie. Er zijn geen geschreven bronnen en archeologische vondsten kunnen op allerlei manieren worden geïnterpreteerd. Harari vervalt al snel in een aantal “wat als” theorieën zonder sluitend bewijs te leveren.  Bij het verdwijnen van de Neanderthalers meandert hij tussen de ‘schuld’ van Sapiens Sapiens als grote moordenaar en de genetische bewijzen dat onze voorouders al eens een nummertje deden met onze neven en nichten. Hij laat het daar niet bij en schuift de eerste mensen meteen de ‘schuld’ van een aantal andere grote sterftes in de schoenen.

Even verder poneert hij dat de mensheid “slechter” af is sinds de Agrarische Revolutie. Veel menselijke kwalen – vroeger en nu – zijn te wijten aan een anatomie die niet aangepast is aan landbouw. Landbouw gooide ook onze sociale structuur grondig door elkaar: samenhokken in de (eerste) steden, leidde tot armoede, ongelijkheid, ziektes,… Harari stelt dat we die keuze niet bewust hebben gemaakt, maar dat de mensheid over verschillende generaties, in die situatie is gegroeid. En dat we de klok vandaag onmogelijk kunnen terug draaien.

Daarna gaat het nog verder bergaf via een bizarre uiteenzetting over de “fictie van de rechtspersoonlijkheid” en een rammelend betoog over de Amerikaanse Onafhankelijkheidsverklaring, vrijheid en slavernij. Uiteindelijk heb ik het rond dat punt opgegeven. Ik wist uit de reviews dat hij verderop nog een futurische beschouwing zou maken over AI en de impact van nieuwe technologie op de mens waarbij het terug koppelt naar eerdere passages. Maar ik had niet de moed om nog verder te lezen.

Harari’s fout is dat hij een waardeoordeel – goed, slecht, schuld – aan geschiedkundige feiten hangt. In werkelijkheid drijft de mens onvermijdelijk mee op grote stromingen en natuurlijke wetmatigheden. Goed of slecht heeft daarbij weinig te zien. Het is een zegen dat ons bewustzijn en kennis over de wereld is gegroeid. Tegelijk is het ook onze grootste vloek want die wereld laat zich niet zomaar gecontroleerd beïnvloeden door individu of collectief. De Correspondent schreef onlangs dit artikel over de kwalijke gevolgen van neo-romantiek en waardeoordelen over feiten.

Met dit boek probeert Harari duidelijk om een zo’n breed mogelijk publiek te bereiken. Op zijn best is hij hooguit informatief, maar even vaak vervalt hij in sensatie en overdrijving om als een soort schoolmeester zijn kennis te etaleren.

Ergens vind ik het dan ook licht verontrustend dat dit boek 4.3/5 krijgt op Goodreads en een regelrechte bestseller is. Ik zou dit boek ab-so-luut niet aanraden aan iemand die iets over de geschiedenis van de mens wil leren. Daarvoor is het gewoon te eenzijdig. Er zijn betere alternatieven die een meer gebalanceerd verhaal vertellen.

Iedereen heeft onderhand wel zo’n beetje Game of Thrones gelezen. Prachtige reeks. G.R.R. Martin heeft daar topwerk afgeleverd. En natuurlijk blijven we dan zo’n beetje op onze honger zitten terwijl The Winds of Winter en A Dream of Spring op zich laten wachten.

Niet getreurd. Martin haalt natuurlijk de mosterd ergens vandaan: de laatste 3.000 jaar geschiedschrijving zitten boordevol intriges, vetes, oorlogen, slechteriken, spionnen, mooie dames en stoere helden.  Het verhaal van Julius Caesar moet dus zo’n beetje gefundenes fressen zijn, dacht Conn Iggulden. En dus produceerde hij sinds 2003 de vijfdelige serie Emperor waar Caesar de centrale figuur is.

We beginnen de exploten van Gaius Julius te volgen als jonge snaak van zeven. We zien hem opgroeien tot een jonge vooraanstaande patriciër. Rome gaat door turbulente tijden en wordt geplaagd door burgeroorlogen. Caesar ontvlucht de stad en keert uiteindelijk via een ommetje langs Afrika terug.  Terwijl hij zich ontpopt als een tactisch genie, rijst zijn ster snel. De verovering van Gallië is geen walk in the park en vergt veel van de man. Bij zijn terugkeer steekt hij de befaamde Rubicon over om Pompejus uit de stad te verjagen.

Verwacht nu geen saaie hagiografie. Iggulden laat Caesar leven als een man met grote en kleine kantjes. Hij heeft wisselend succes bij de vrouwen, en door de keuzes die hij maakt kwetst hij zijn naaste omgeving. Net zoals in Game of Thrones, schakelt de auteur regelmatig over naar het standpunt van andere personages zoals Brutus of Servillia. Verschillende verhaallijnen lopen soms parallel met elkaar en komen elkaar terug tegen. Iggulden is ook een meester om, tijdens het vertellen, op een beklijvende manier de werking van de senaat of de functie van een tribuut uit te leggen zonder te vervallen in saaie beschrijvingen die het verhaal breken.  Uiteindelijk leest het geheel als een trein. Ik ben begonnen met lezen in het ziekenhuis en zonder mij te overhaasten zit ik nu reeds diep in het vierde boek.

Iggulden heeft zichzelf wel wat dichterlijke vrijheid gegeven. Sommige gebeurtenissen verliepen net iets anders en sommige personages hebben nooit bestaan. De auteur vermeldt dat ook expliciet in het nawoord en vermeldt duidelijk waar het verhaal afwijkt van de realiteit. Ik vergeef het hem graag omdat hij zelf aangeeft dat hij bovenal een goed verhaal wil vertellen.

Iggulden zelf heeft Engels gestudeerd en zelf onderwezen. De man weet dus van schrijven. Hij debuteerde met de Emperor reeks en dat merk je aan de eerste hoofdstukken van het eerste boek waar het nog wat zoeken is naar de juiste toon. Maar vanaf dan haalt hij een niveau dat zich gerust mag meten met G.R.R. Martin.

Aanrader? Aanrader! Te verkrijgen op Amazon.

Er wordt gereisd in de komende weken. Veel gereisd. Vanaf zondag bevindt ik mij met mijn lief tussen de wuivende palmbomen, de Souks, minaretten in Marrakesh.  De reis hebben we in het voorjaar geboekt bij Sunjets. We dachten het eerst in in Europa te houden, maar de planning liet ons niet toe te boeken buiten het hoogseizoen. Bleek dat Marokko dan net een stukje goedkoper is dan een eenvoudige gîte in Frankrijk. Hoe dan ook, ’t is iets waar we al een paar maanden samen naar uitkijken.

Ik ben vooral benieuwd naar het befaamde Jemaa-El-Fnaa plein, de tuinen van Menara, genieten van het lekkers in Café Arabe en zoveel meer. Na Amerika en Azië is Afrika het vierde continent waar ik voet neer zet. Ik weet dat Marokko een rijke geschiedenis en cultuur heeft. We hebben wat reisgidsen aangeschaft maar het meeste leeswerk zal wel ergens onderweg gebeuren.

’t Is een eeuwigheid geleden dat ik nog eens echt een dolce-far-niente vakantie had geboekt.  2011 is er ook vakantiegewijs zo’n beetje tussen uit gevallen. Twee jaar geleden vloog ik van DrupalCon in Kopenhagen rechtstreeks door naar Zwitersland. Ik bleef een nacht in Zürich om daarna per trein mijn ouders te vervoegen die reeds in de hoge Alpen verbleven. Heerlijke reis was dat. Ook 2009 en 2008 vielen er dan weer uit wegens een dik jaar-en-een-half job hoppen.

En daarna? Wel, daarna is er een weekje DrupalCon in Munchen. We trekken er per DrupalBus naar toe, ik kom per trein terug naar huis. Benieuwd wat ik daar allemaal ga bij leren!

Oh kijkt! Roland Emmerich does it again.

Ik heb gelijk de indruk dat grote delen van Englands’ geschiedenis stevig gerecupereerd worden dezer dagen. Er zijn series zoals – gemakshalve – The Tudors en Pillars of the Earth die het bijzonder goed doen. Hollywood is altijd al tuk geweest op Elisabeth. We hebben nog maar net de Kings’ Speech een beetje verteerd. En nu staat er een prent rond Shakespeare klaar. ’t Is alvast niet dat ze de Bard deze keer interpreteren in een rolletje als romantische sukkeltje, maar het centrum van een onvervalste samenzwering. ’t Ziet er allemaal bombastisch uit; er wordt hier duidelijk gemikt op een stevige box office.

’t Is dat Radiohead hier wel heel goed tot zijn recht komt.

In Engeland is een beklaagde veroordeeld om als ‘community service’ de Wikipedia aan te vullen. De man had de onhebbelijke gewoonte om aan te bellen bij de buren om dan gedetailleerde feitenkennis over krijgsgeschiedenis te debiteren. Opmerkelijk zijn de commentaren van zowel de rechter als de veroordeelde:

‘Now he can spend hours and hours doing something useful while his local community is a slightly more comfortable place to be. That’s what’s so wonderful about user generated content sites; it keeps all those fixated males at home with their computers, instead of having them out and about, freaking out the rest of us.’

En:

I’m really enjoying myself,’ said Carl, 44. ‘I’ve expanded the article on the Nazi death camps, and corrected a minor point of fact about the FV 4201 Chieftan tank. Plus I’m communicating with women in a different way now. Although it’s hard to know which of the many people on the Star Wars discussion board are actually female.’

Fixated male? Moi? Get-out-of-here!

Twee ergernissen sinds Firefox 1.5.

1/ Ik maak nogal vaak gebruik van mijn surfgeschiedenis via de adresbalk. Je weet wel: op het pijltje klikken en je krijgt een overzicht van alle sites die je reeds bezocht hebt. Sinds FF 1.5 lijkt dat hier kaduuk te zijn. Soms wil ik toch naar een andere site surfen terwijl de vorige nog aan het laden is. In plaats van mooi de laatst gevraagde site op te halen, herlaadt Firefox gewoon de vorige site. Ik moet dus wachten tot site nummer 1 volledig binnengehaald is vooraleer via de adresbalk naar site nummer 2 te kunnen surfen.

2/ In Mac OSX durft de refresh button nogal eens niet door te komen. Te pas en te onpas verdwijnt en verchijnt de knop. Hallo, dus? Gelukkig is er nog F5.

Toch wel vrij grove foutjes…